Rynek przewozów rozgrzewa się. Przyszłość będzie zależeć od zdolności utrzymania równowagi

29 września, 2025

Rynek transportu towarowego wszedł w nową fazę w 2025 roku. Jak dotąd w tym roku wolumeny rosną, ale w wolniejszym tempie niż w 2024 roku – analitycy spodziewają się, że ten trend utrzyma się w ciągu najbliższych kilku lat. Według Eurostatu, w 2024 roku w Unii Europejskiej przetransportowano drogą lądową ponad 13,1 miliarda ton towarów, pokonując dystans 1867 miliardów tonokilometrów. Są to jednak tylko dane powierzchowne.

Rynek przewozów rozgrzewa się. Przyszłość będzie zależeć od zdolności utrzymania równowagi

Zmiany geopolityczne, uważnie monitorowane przez ekspertów ds. logistyki, sugerują, że wkraczamy w okres niepewności, w którym kluczem do sukcesu będzie umiejętność ciągłej analizy warunków rynkowych i podejmowania wyważonych, świadomych decyzji.

Oznaki nagrzewania rynku

Praktycznie wszystkie mierzalne wskaźniki wskazują na przegrzanie europejskiego rynku przewozów towarowych. Jak wyjaśnia Tomas Šilinikas, dyrektor ds. sprzedaży regionalnej i cen w Girteka Logistics, najwyraźniejszym wskaźnikiem jest liczba zleceń spotowych otrzymywanych przez przewoźników.

Obecnie ich liczba jest prawie dwukrotnie większa niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. – To wskazuje na wzrost popytu, co potwierdzają również rosnące ceny przesyłek spotowych – usług kupowanych nie w ramach umów długoterminowych, a w celu zaspokojenia bieżących potrzeb. Jednocześnie obserwujemy, że nasi klienci kontraktowi utrzymują wysokie wolumeny przewozów. Na przykład, w okresie spowolnienia gospodarczego, mając umowę na 100 przesyłek miesięcznie, mogliśmy realizować tylko 50. Gdy sytuacja się poprawia, liczba ta wzrasta do 70 lub więcej. Teraz działamy niemal na granicy swoich możliwości – zauważa Tomas Šilinikas.

Ekspert przypisuje ten wzrost kilku czynnikom. Przede wszystkim wynika on z recesji po pandemii, kiedy to zarówno produkcja, jak i konsumpcja w Europie spadły. Wiele firm transportowych zbankrutowało, inne zmniejszyły floty, a wiele straciło pracowników. Według danych EBC, liczba bankructw w sektorze transportu i magazynowania wzrosła o 180% w porównaniu z rokiem bazowym 2016. Efekty te są odczuwalne do dziś, utrudniając przewoźnikom nadążanie za popytem.

– Kolejnym ważnym czynnikiem jest wzrost eksportu z Niemiec i krajów Beneluksu do Stanów Zjednoczonych. Był on w dużej mierze napędzany zmianami taryfowymi wprowadzonymi przez Donalda Trumpa, które wywołały niepewność i skłoniły firmy do szybkiego działania. Tendencja ta znajduje odzwierciedlenie na przykład w wyraźnie wyższej produkcji w niemieckich fabrykach. Innymi słowy, dynamika rynku jest kształtowana bardziej przez czynniki geopolityczne niż przez konsumpcję krajową – mówi ekspert ds. logistyki.

Słaby wzrost gospodarczy w Europie

Transport towarowy można postrzegać jako barometr aktywności gospodarczej. Trendy logistyczne często wyraźnie wskazują na ewolucję innych sektorów. Według Šilinikasa wynika to z faktu, że przewoźnicy bezpośrednio reagują na zmiany w konsumpcji i produkcji. Obecnie kształtuje je głównie jeden czynnik: powolny wzrost gospodarczy w Europie, szczególnie w Niemczech i Francji.

Chociaż gospodarka UE wykazuje pewne oznaki ożywienia, nadal radzi sobie gorzej niż jej potencjał, a perspektywy różnią się znacznie w poszczególnych krajach.

– Po korektach taryfowych eksport nieznacznie spadł i od tego czasu powrócił do bardziej normalnego poziomu. Czy spadek w ujęciu rok do roku będzie dalszy, jest jeszcze za wcześnie, aby to stwierdzić. Jednocześnie obserwujemy oznaki ożywienia konsumpcji w Europie. Indeks Menedżerów Zakupów (PMI) osiągnął 51 punktów – zdecydowanie na poziomie wzrostu i najwyższym od 38 miesięcy. Sugeruje to, że jeśli eksport spadł – który wcześniej gwałtownie wzrósł z powodu gromadzenia zapasów buforowych w USA – ale produkcja nadal rośnie, to motorem wzrostu jest konsumpcja krajowa. Rosnąca konsumpcja, w połączeniu z utrzymującymi się niedoborami siły napędowej i trwającym trzy lata kryzysem zdolności przewozowych, nieuchronnie prowadzi do niedoboru dostępnych mocy produkcyjnych – wyjaśnia Šilinikas.

Jeśli amerykańskie cła na Chiny okażą się znacznie wyższe niż dotychczas, europejscy producenci mogą stać się bardziej atrakcyjni dla amerykańskich nabywców, ponieważ różnica cen między produktami europejskimi a azjatyckimi zmniejszy się. I odwrotnie, jeśli cła pozostaną tylko nieznacznie różne, europejskie firmy będą musiały stawić czoła jeszcze ostrzejszej konkurencji. Dla UE, której gospodarka opiera się w dużej mierze na eksporcie, stanowiłoby to ogromne wyzwanie.

Niemniej jednak Šilinikas przewiduje, że Stany Zjednoczone pozostaną kluczowym partnerem handlowym Europy. Niedawno osiągnięte porozumienie handlowe sugeruje, że najgorszy scenariusz został zażegnany. Nawet jeśli wolumen handlu spadnie, jest mało prawdopodobne, aby nastąpił jego drastyczny spadek.

Inne zagrożenia geopolityczne nadal budzą jednak większe obawy. – Jednocześnie coraz bardziej pozostajemy w tyle za Chinami, które zdecydowanie dominują w zielonych technologiach i produkcji pojazdów elektrycznych. Stanowi to poważne wyzwanie dla konkurencyjności Europy, szczególnie dla przemysłu motoryzacyjnego i chemicznego – zauważa regionalny dyrektor Girteka Logistics.

W odpowiedzi UE zainicjowała „Zielony Ład” i niedawno wprowadziła ukierunkowane cła na import chińskich pojazdów elektrycznych. Nie jest to jednolita polityka; to przemyślany ruch mający na celu wyrównanie szans w obliczu tego, co UE postrzega jako dotowaną konkurencję.

Działanie to stwarza jednak znaczną niepewność w sektorze logistycznym, bezpośrednio wpływając na przepływy handlowe i wolumeny. – Jeśli cła skutecznie ograniczą chiński import, może to doprowadzić do wzrostu produkcji krajowej, zmieniając popyt na przewozy. Z drugiej strony, silna presja ze strony tańszych chińskich pojazdów elektrycznych może zmusić europejskich producentów samochodów do ograniczenia produkcji, wywołując efekt domina, który zakłóci cały ich łańcuch dostaw – głównego klienta firm transportowych – mówi Šilinikas.

Stabilne kontrakty czy opłacalność zleceń spot?

Przegrzany rynek doprowadził również do wzrostu popytu na zlecenia spot – dostawy dyktowane warunkami rynkowymi, a nie umowami długoterminowymi. Takie zlecenia są zazwyczaj bardziej opłacalne dla przewoźników, ale wiążą się z większym ryzykiem ze względu na swoją nieprzewidywalność.

Niektóre firmy koncentrują się niemal wyłącznie na spedycji spot, zarabiając więcej w okresach prosperity, ale borykając się z problemami, gdy rynek się kurczy lub gdy wymagane jest stałe wykorzystanie pojazdów. – Nasze podejście opiera się na założeniu, że długoterminowe zobowiązania kontraktowe powinny zapewnić stabilność, podczas gdy zlecenia spot pomagają kompensować wahania lub maksymalizować zyski. Umowy pozostają podstawą zrównoważonego biznesu, ponieważ gwarantują, że ciężarówki nie będą stały bezczynnie. Dostawy spot powinny być obsługiwane przez zasoby utrzymywane w rezerwie – wyjaśnia Šilinikas.

Mimo to umowy nie są gwarantowaną formułą sukcesu. Zapewniają stabilność, ale mogą również prowadzić do utraty szans. Ponieważ umowy są zazwyczaj podpisywane na rok, firmy muszą jak najdokładniej prognozować rozwój sytuacji gospodarczej, dynamikę kosztów (drogi, tunele, utrzymanie oraz koszty rekrutacji i utrzymania kierowców) i wiele innych czynników. – Czy gospodarka będzie rosła, przynosząc więcej zamówień? A może warunki się pogorszą, co sprawi, że konieczne stanie się pozyskanie jak największej liczby kontraktów, ponieważ popyt na dostawy spotowe zniknie? Dlatego zwracanie uwagi na czynniki geopolityczne to nie tylko kwestia ciekawości – to jedyny sposób na podejmowanie świadomych decyzji – podkreśla ekspert.

Duża firma logistyczna może mieć 70–80% swojej floty w ramach umów długoterminowych (zapewniających stabilną bazę), a pozostałe 20–30% przeznaczyć na zamówienia spotowe, co pozwala jej wykorzystać szczyty rynkowe i zoptymalizować zyski. Taka strategia minimalizuje ryzyko, zapewniając jednocześnie elastyczność.

Poszukiwanie równowagi

Kolejnym czynnikiem, który w coraz większym stopniu wpływa na branżę przewozów towarowych, są zmiany klimatyczne eksport owoców z Hiszpanii. Zmiany sezonowe są już zauważalne. Na przykład został zakłócony przez fale upałów. – Z perspektywy operatora logistycznego stwarza to potrzebę większego skupienia się na warunkach magazynowania ładunków, co nieuchronnie wpływa na zużycie paliwa. To samo dotyczy powodzi – trzeba je po prostu ominąć, dodając dodatkowe kilometry. Jak dotąd trudno jest precyzyjnie zmierzyć te trendy i opierają się one głównie na ocenie ekspertów. Jednak ta kwestia będzie tylko zyskiwać na znaczeniu w przyszłości – mówi Šilinikas.

Innymi słowy, warunki pogodowe i prognozy stają się kolejną zmienną, którą firmy logistyczne muszą brać pod uwagę. Według eksperta sukces w tej branży zależy od tego, jak dobrze można przewidzieć, co przyniesie przyszłość za sześć do dwunastu miesięcy. Tylko wtedy firmy mogą zrozumieć dynamikę gospodarki i uniknąć błędów o poważnych długoterminowych konsekwencjach. – Zachowanie równowagi między kontraktami długoterminowymi a możliwościami spot jest obecnie kluczowe – trzeba zapewnić stabilność, zachowując jednocześnie elastyczność, aby móc korzystać z atrakcyjnych ofert. Innymi słowy, trzeba wykorzystać obecną sytuację, jednocześnie mając na uwadze przyszłość, ponieważ nie ma gwarancji, że obecne warunki się utrzymają – podsumowuje dyrektor ds. cen w Girteka.

(s), fot. Girteka