Australia pod wieloma względami różni się od reszty świata. To jedyny kontynent będący w całości we władaniu jednego państwa. I tylko tam, żyje wiele endemicznych gatunków zwierząt niespotykanych nigdzie indziej. Bardzo podobna sytuacja występuje także w nienormatywnym transporcie drogowym. Po drogach Australii poruszają się „endemiczne” naczepy…
Australijskie naczepy do ładunków ponadnormatywnych są odpowiedzią na tamtejsze warunki drogowe, oczekiwania załadowców i przewoźników oraz liberalną sytuację prawną. Australia to rozległy kraj wymagający bardzo wydajnych w środków transportu, aby dostawa w najbardziej odległe miejsce miała sensowny rachunek ekonomiczny. Stąd powszechne są ponadstandardowe rozwiązania. Dotyczy to także tej konkretnej branży – australijski transport ponadnormatywny całymi garściami czerpie z liberalnych przepisów drogowych.
Australia słynie z pociągów drogowych. Tamtejszy transport ponadnormatywny pozwala przewozić ładunki w sposób, który w Europie byłby uznany za nielegalny – mianowicie nie istnieje tam pojęcie ładunku niepodzielnego. Jeżeli ładunek można przewieźć na trzech naczepach pociągu drogowego nie ma w tym absolutnie żadnego problemu – w końcu to jest jeden pojazd tylko z trzema „wagonami”.
Dzięki takiemu rozwiązaniu balasty żurawia pracującego gdzieś daleko w interiorze można dostarczyć jednym transportem. W Europie trzeba byłoby do tego 3-4 zestawów ciągników siodłowych z naczepami. Jest to więc rozwiązanie ekonomiczne. Naczepy ponadnormatywne łączone w pociągi drogowe bardzo często korzystają także ze współpracy przyczep. Tamtejsze przepisy pozwalają na to, aby naczepa mogła za pomocą klasycznego sprzęgu holować przyczepę. Nie ma też problemu, aby na niej znajdowało się siodło pod kolejną naczepę. Oczywiście, manewrowanie takim zestawem w centrum Sydney jest niemożliwe, ale poza granicami metropolii jest to naprawdę powszechny widok.
Australijskie naczepy obsługujące transport ponadnormatywny są maksymalnie zautomatyzowane. Hydraulicznie rozkładane najazdy, tak charakterystyczna dla Europy, w kraju kangurów, uważane za jedno z najprostszych rozwiązań. Powszechnie stosuje się odchylane całe platformy naczep do przewozu maszyn. Odpowiada za to układ hydrauliczny, który w bardzo krótkim czasie przechyla całą platformę. Jaka jest przewaga tej formy nad klasycznym rozkładanymi hydraulicznie najazdami?
Wiele ładunków przewożonych jest w kontenerach morskich. Za pomocą takiego rozwiązania kontener można bardzo łatwo rozładować do poziomu gruntu. Kopalnie i inne zakłady przemysłowe bardzo często są otoczone infrastrukturą zbudowaną ze specjalistycznych kontenerów morskich, zawierających różnego rodzaju instalacje.
Dzięki takiej naczepie kontener bardzo łatwo podrzucić we wskazane miejsce bez dodatkowych środków przeładunkowych – wystarczy odpiąć mocowania, przechylić całą platformę i gwałtownie ruszyć, a kontener sam zsunie się do poziomu gruntu. Załadunek odbywa się równie prosto – z pomocą przychodzi tutaj zainstalowana na początku naczepy wciągarka linowa. Taka odchylana platforma redukuje także niebezpieczny punkt załamania między najazdami a stałą platformą. Internet jest pełny filmów pokazujących, że właśnie w tym miejscu często dochodzi do upadku maszyny przy załadunku. To kolejny przykład tego, jak pragmatyczni Australijczycy starają się ograniczyć wydatki na dodatkowy sprzęt i ludzi oraz dbać o bezpieczeństwo.
Również częstym zjawiskiem są poszerzane naczepy lub wózki typu dolly. W takich przypadkach instalacja hydrauliczna poszerza platformę naczepy lub rozstaw kół w wózku. Poszerzenie naczepy to nie tylko rozsunięcie platformy, ale także zwiększenie szerokości całego podwozia naczepy. Rozszerzane naczepy w Europie to nic nowego, jednakże w porównaniu z australijskimi są to bardzo skromne rozwiązania. W europejskich naczepach poszerzana jest z reguły tylko sama platforma, natomiast australijskie naczepy mają poszerzane podwozie – koła faktycznie rozsuwają się na boki.
Jaką korzyść tego mają przewoźnicy? Poszerzona platforma zapewnia jedynie stabilną podstawę dla ładunku, natomiast stabilność całej naczepy bywa zagrożona. W rozwiązaniu australijskim rozszerzana jest platforma oraz wózki osiowe, które się pod nią znajdują – poszerzenie obejmuje więc cały pojazd. Szerzej rozstawione koła to większa platforma podstawy dla ładunków z wysoko umieszczonym środkiem ciężkości. A takich ładunków w Australii nie brakuje. Bardzo często przewożone są całe maszyny górnicze – bez demontażu na elementy – zwłaszcza koparki gąsienicowe, które mają wysoko umieszczony środek ciężkości. Oczywiście, taką formę transportu wspomaga australijska infrastruktura, pełna szerokich dróg z małą liczbą wiaduktów nad szosami w interiorze.
Pod szeroką naczepę warto również poszerzyć rozstaw kół wózka typu dolly. On także transformuje się hydraulicznie, zapewniając stabilność dla ciągnika – który jako jedyny w zestawie – pozostaje zawsze w swojej „naturalnej” szerokości.
Kolejny „endemiczny” wynalazek Australijczyków to siodła o dwóch płaszczyznach wychyłu. Oczywiście jest to rozwiązanie znane także w Europie, ale pragmatyczni mieszkańcy antypodów podchodzą do niego inaczej. W Europie siodło o dwóch płaszczyznach przechyłu to dodatkowa opcja wymagająca zamówienia u producenta ciągnika – instaluje się je na linii produkcyjnej. Tymczasem w Australii ciągniki mają z reguły klasyczne siodło z jedną płaszczyzną przechyłu, do którego mocowane jest „nadsiodło” z płaszczyzną przechyłu poprzecznego i dopiero do niego sworzeń królewski naczepy.
W czym ten system jest lepszy od europejskiego? To proste: ciągnik ze zwykłym siodłem może obsługiwać różne naczepy, także te mniej specjalistyczne. To ważne w interiorze, aby można było holować różnego rodzaju naczepy – nie tylko te ponadnormatywne. Ponadto „nadsiodło” z reguły na stałe jest powiązane ze sworzniem królewskim naczepy niskopodwoziowej, dzięki temu teoretycznie każdy ciągnik (ze zwykłym siodłem) może być zapięty do tego typu zestawu.
Australia przyjęła także kilka zwyczajów transportowych z innych kontynentów, na przykład z Ameryki Północnej. Przykładem są ciągniki siodłowe amerykańskich marek Kenworth czy Mack wyposażone w opony super single na mostach napędowych. Liberalne przepisy dotyczące nacisków drogowych współgrają z rozmiarami zestawów niskopodwoziowych, dlatego nie ma konieczności, aby ciągnik był wyposażony w bardzo wytrzymałe mosty napędowe skoro jego naczepa ma wystarczającą ku temu liczbę osi.
Jak łatwo zauważyć australijskie naczepy to gatunek endemiczny, przystosowany specjalnie do warunków panujących w tym rozległym kraju. Nam pozostaje jedynie z zazdrością patrzeć, jak ten kraj radzi sobie z problemami tak dręczącymi Europę. Dzięki pociągom drogowym nie potrzeba tylu pojazdów oraz kierowców do obsługi ładunków. Australijskie ciężarówki, w tym zakresie, są trzy a nawet cztery razy bardziej wydajne niż europejskie. Ogromna automatyzacja naczep powoduje że nawet początkujący kierowca doskonale poradzi sobie z obsługą pojazdu, na dodatek bez większego zmęczenia. A u nas jest odwieczny problem z prowadzeniem np. zestawów 25,25-metra…
Grzegorz Teperek
Fot. Tuff Trailers
31 lipca br. szczecińscy inspektorzy prowadzili działania ukierunkowane na ważenie ciężarówek. Szczególną uwagę inspektorów zwrócił pojazd, […]
Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia 2026 r.) przypada w sobotę. Oznacza to istotną zmianę […]
Kontrole techniczne budynków jeszcze do niedawna były prawdziwym wyzwaniem. W przypadku dużych obiektów, takich jak szpitale, […]
